Είναι φθηνές οι ελληνικές μετοχές σήμερα; - Στο 21,9 η σχέση P/E

Με μεγάλη ισχύ και πολύ μεγάλο (σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν) όγκο συναλλαγών, οι τιμές των μετοχών πραγματοποίησαν μία σημαντική ανάκαμψη σήμερα, η οποία ενδεχόμενα να δημιουργεί μία νέα μεσοβραχυπρόθεσμη τάση για τη χρηματιστηριακή αγορά.

Ποιά μπορεί να είναι η πορεία και η εξέλιξη αυτής της μεσοβραχυπρόθεσμης τάσης, δεν είναι ακόμη σαφές. Είναι αλήθεια ότι, η καθημερινή διακύμανση των ομολόγων, ένα μεγάλο "άγχος" της ελληνικής οικονομίας και της χρηματιστηριακής αγοράς, παύει να επιδρά στο βαθμό που επιδρούσε επί πολλούς μήνες. Όμως και πάλι, η χρηματιστηριακή αγορά δε μπορεί να "ξεχάσει" ή να "διαγράψει" τα όσα έγιναν κατά τους τελευταίους έξι μήνες.

Σήμερα είναι σαφές περισσότερο από κάθε άλλη φορά ότι η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε κατάσταση ύφεσης, της οποίας και το μέγεθος, αλλά και η διάρκεια είναι άγνωστες. Θα πρέπει δε να επισημάνουμε ότι, κατά την τελευταία 20ετία, σε κατάσταση ύφεσης είχε βρεθεί η οικονομία μόνον κατά το 1992. Συνεπώς, παρόμοιες καταστάσεις είναι αρκετά άγνωστες στους έλληνες επενδυτές ή στους επενδυτές που ασχολούνται με το ελληνικό Χρηματιστήριο. Πολύ δε περισσότερο, όταν φέτος είναι η δεύτερη συνεχής χρονιά ύφεσης (ύφεση 2,0% κατά το 2009), ενώ ενδεχόμενα να υπάρξει και τρίτη, κατά το 2011.

Παράλληλα, πέρα από το μέγεθος ή τη διάρκεια της τρέχουσας ύφεσης (παράγοντες που δε μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα) είναι επίσης άγνωστο ο τρόπος που αντιδρούν οι σημερινές επιχειρήσεις απέναντι σε φαινόμενα ύφεσης. Και κυρίως, ο τρόπος που αντιδρούν οι τράπεζες, οι οποίες με βάση τα αποτελέσματα του 2009, συνθέτουν και το 33% των συνολικών κερδών των εισηγμένων εταιριών.

Ήδη, με βάση τις σημερινές τιμές του Χρηματιστηρίου Αθηνών (τιμές στις 2:00 μμ), η συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς (δε συμπεριλαμβάνεται η Εναλλακτική Αγορά), φθάνει στα 78,3 δισεκατομμύρια ευρώ (ως κεφαλαιοποίηση εννοούμε το γινόμενο του αριθμού των μετοχών με την τρέχουσα τιμή της κάθε μετοχής). Με βάση την κεφαλαιοποίηση αυτή, η σχέση Ρ/Ε του ελληνικού Χρηματιστηρίου φθάνει στο 21,93 (με βάση τα κέρδη του 2009).
Η σχέση Ρ/Ε του κλάδου των τραπεζών φθάνει στο 25,25. Και η σχέση Ρ/Ε της συνολικής αγοράς χωρίς τους κλάδους των τραπεζών, ασφαλειών και εταιριών επενδύσεων, φθάνει στο 20,35. (Δείτε σχετικό πίνακα).

Τα ερωτήματα που τίθενται είναι:

α) Είναι φθηνή σήμερα η χρηματιστηριακή αγορά;
Όχι, σαφέστατα όχι. Και αυτό, όχι μόνον της υψηλής σχέσης Ρ/Ε, αλλά κυρίως λόγω των αρνητικών προοπτικών της οικονομίας κατά το 2010 (και ενδεχόμενα και κατά το 2011), όπως βεβαίως και της αναμενόμενης πτώσης των κερδών.

β) Ποιά μπορεί να είναι η σχέση Ρ/Ε της αγοράς σε 12 μήνες από σήμερα;
Εάν υποθέσουμε ότι η κερδοφορία των εταιριών θα σημειώσει πτώση (είναι βέβαιο ότι θα σημειώσει πτώση, το ζητούμενο είναι πόσο μεγάλη θα είναι αυτή η πτώση) της τάξης του 20% έως 30%, τότε -εάν υποθέσουμε ότι οι τιμές δε μεταβάλλονται καθόλου σ' αυτούς τους 12 μήνες- η σχέση Ρ/Ε θα διαμορφωθεί μεταξύ του 24 και του 26.
Κανείς δε μπορεί να ισχυρισθεί ότι οι αποτιμήσεις αυτές είναι χαμηλές.

γ) Ποιά μπορεί να είναι η εξέλιξη της κερδοφορίας του τραπεζικού κλάδου;
Στο σημείο αυτό μπορούμε να απαντήσουμε με βεβαιότητα ότι ο κλάδος θα εμφανίσει πτώση των κερδών. Είναι μία κατάσταση αυτονόητη σε περιβάλλον ύφεσης της οικονομίας. Παράλληλα, θα μπορούσαμε να εκτιμήσουμε ότι πολλές τράπεζες ίσως τελικά καταγράψουν ζημιές. Συνεπώς, η εξέλιξη του τραπεζικού κλάδου θα επιβαρύνει, τόσο λόγω αποτελεσμάτων, όσο και λόγω ψυχολογίας την κατάσταση της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς.

Από την άλλη πλευρά, ως συνέχεια σε ένα άρθρο που είχαμε δημοσιεύσει προ ημερών με τίτλο "Πότε θα είναι και πάλι η κατάλληλη χρονική στιγμή για την αγορά ελληνικών μετοχών;" αναφέραμε την κατάσταση που έχει εμφανισθεί σε εξαιρετικά αρνητικές φάσεις του παρελθόντος, όπου η χρηματιστηριακή τιμή μίας μετοχής φθάνει να είναι χαμηλότερη από την ονομαστική τιμή, που είχε η μετοχή όταν αρχικά εκδόθηκε κατά την ίδρυση της εταιρίας.
Σήμερα, καταγράφονται 82 εταιρίες (ή το 29% του συνόλου), όπου η χρηματιστηριακή τιμή είναι χαμηλότερη της ονομαστικής! Για δε το σύνολο της αγοράς, η σχέση "Συνολική Κεφαλαιοποίηση προς Σύνολο ονομαστικής αξίας εταιριών" φθάνει στο 3,13.

Η σχέση αυτή δεν είναι η χαμηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ. Η πιο χαμηλή αυτού του δείκτη που έχει ποτέ καταγραφεί, ήταν στο πρώτο τρίμηνο του 1984, όταν ο δείκτης αυτός είχε τιμή 0,98! Δηλαδή, κατά μέσο όρο, η πλειοψηφία των μετοχών της ελληνικής αγοράς διαπραγματεύονταν τότε κοντά ή κάτω από την ονομαστική τους αξία.

Συνεπώς, ίσως δε θα πρέπει να βιαστούμε να πανηγυρίσουμε. Η χθεσινή εξέλιξη αναφορικά με το δανεισμό του ελληνικού Κράτους, είναι βεβαίως σημαντική. Όμως, τί τελικά σημαίνει; Ότι απλά, το Κράτος δε θα χρεοκοπήσει, ενώ για να το πετύχει αυτό θα ανεχθεί πιεστικό -και συχνά "εκβιαστικό"- έλεγχο στα οικονομικά του από αρχές άλλων χωρών ή οργανισμών. Και θα αναγκασθεί να προχωρήσει σε μέτρα τα οποία θα οδηγήσουν την οικονομία σε ακόμη βαθύτερη ύφεση.

Παράλληλα, οι αριθμοί μας δείχνουν ότι οι τιμές των μετοχών δεν είναι τυχαία στα επίπεδα αυτά. Η αγορά είναι ήδη ακριβή, ενώ καθώς δεν υπάρχει ελπιδοφόρα προοπτική και με δεδομένη την πτώση της κερδοφορίας κατά το 2010, ακόμη και οι τιμές να παραμείνουν στα ίδια επίπεδα, κινδυνεύει να γίνει ακριβότερη!