Η κρίση και τα "mega projects" της Τυνησίας

Τα τελευταία χρόνια, οι κάτοικοι της Τυνησίας κοιτάζουν ψηλά και για όλα φταίει ...ένα τσουνάμι. 'Οχι ένα καταστροφικό φυσικό φαινόμενο, αλλά ένα κύμα επενδύσεων δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, κυρίως από τα αραβικά εμιράτα.

Η παγκόσμια κρίση μπορεί να "πάγωσε" ή και να ματαίωσε ορισμένες προγραμματισμένες επενδύσεις, αλλά τα εναπομείναντα επενδυτικά κεφάλαια αλλάζουν την εικόνα της αφρικανικής χώρας των 10 εκατομμυρίων κατοίκων, υψώνοντας πολυώροφα κτήρια-σύμβολα, δημιουργώντας χιλιάδες θέσεις εργασίας και υποσχόμενα να σηκώσουν ολόκληρες "θεματικές" πόλεις στη στείρα έρημο.

Οι σκεπτικιστές δεν λείπουν: κάποιοι διερωτώνται αν η μικρή οικονομία του Μαγκρέμπ είναι σε θέση να απορροφήσει τόσο μεγάλα κεφάλαια, τόσο γρήγορα. 'Αλλοι προειδοποιούν ότι η εισροή δισεκατομμυρίων δολαρίων στη χώρα ενδέχεται να επηρεάσει την ισοτιμία του τοπικού νομίσματος, χτυπώντας την ανταγωνιστικότητα των τυνησιακών εξαγωγών. Ορισμένοι προβληματίζονται για την επίπτωση, που θα έχουν αυτές οι επενδύσεις στο φυσικό περιβάλλον και τη φυσιογνωμία της χώρας.

Λίγοι, όμως, μπορούν να παραβλέψουν ή να αμφισβητήσουν τον φιλόδοξο χαρακτήρα των μεγάλων επενδυτικών σχεδίων καθεαυτών, που έχουν κάνει πολλούς να «ποντάρουν» στο σενάριο ότι η βορειότερη χώρα της Αφρικής θα αρχίσει σε λίγα χρόνια να μοιάζει με το Ντουμπάι -από τη θετική του άποψη.

Ανάμεσα στα αποκαλούμενα "Mega Projects" της Τυνησίας, η "Πόλη των Σπορ" στην Τύνιδα ("Tunis Sports City"), όπου ο όμιλος Bukhatir των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προβλέπεται να "ρίξει" 5 δισ. δολάρια και η "Πόλη των Ρόδων" ("Bled El Ward"), προϋπολογισμού 10 δισ. δολ., της Al Maabar (επίσης από τα Εμιράτα). Και δεν είναι τα μόνα: υπάρχει στα σχέδια ακόμη και "πόλη τηλεπικοινωνιών"!

Η δημιουργία της εντυπωσιακότερης όλων, όμως, της "Πόλης του Αιώνα" ("City of the Century"), που περιλάμβανε -μεταξύ άλλων- δύο εμβληματικούς ουρανοξύστες, "πάγωσε" λόγω της κρίσης.

Η Τυνησία απέκτησε επίσης το ένατο αεροδρόμιό της, στην Εnfidha, με ανάμειξη τουρκικών κεφαλαίων, ενώ "πρόσω ολοταχώς" κινείται το οικονομικό λιμάνι της Τύνιδας, που -μεταξύ άλλων- προβλέπεται να συμπεριλάβει επιχειρηματική σχολή παγκόσμιας κλάσης.

Τί συμβαίνει, λοιπόν, στη γεωγραφική «μύτη» της Β.Αφρικής; Η ανάπτυξη στην Τυνησία δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Μπορεί η χώρα να καλύπτεται σε σημαντικό ποσοστό από έρημο, αλλά δεν αφέθηκε να "ερημώσει" επενδυτικά.

Εδώ και 20 χρόνια δουλεύει πάνω στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων. 'Εχει χρησιμοποιήσει, βέβαια, αρκετά το εργαλείο των υπεράκτιων (off-shore) εταιριών, αλλά βασικό συστατικό στη συνταγή της επιτυχίας φαίνεται ότι είναι κι η ολιγομελής και πολύ ευέλικτη Επιτροπή Μεγάλων Επενδύσεων, που έχει συγκροτήσει, η οποία αναλαμβάνει όλα τα project προϋπολογισμού άνω του 1 δισ. ευρώ, εκμηδενίζοντας τη γραφειοκρατία και προασπίζοντας ταυτόχρονα τα εθνικά συμφέροντα.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Τυνήσιος πρέσβης, Μoncef Hajeri (Μόντσεφ Χαζερί), επικεφαλής ομάδας επιχειρηματιών, που επισκέπτονται τη Θεσσαλονίκη από προχθές και σήμερα συναντήθηκαν με τη διοίκηση του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου, τόνισε: «Η κρίση έχει επιβραδύνει μεν σημαντικά τα mega projects, λόγω και των προβλημάτων στα αραβικά εμιράτα, αλλά τίποτα δεν ματαιώθηκε. Είμαστε αποφασισμένοι να ολοκληρώσουμε τα έργα, ακόμη και χωρίς τους εταίρους μας. Άλλωστε, τα περισσότερα έχουν ήδη ξεκινήσει και στην Τυνησία τελειώνουμε ό,τι αρχίζουμε. Αυτό που χρειάζεται είναι μια επανεκκίνηση του μηχανισμού».

Κατά τον κ.Χαζερί, η Τυνησία είναι η μόνη αναπτυσσόμενη χώρα, που δεν έχει αποταθεί στη Λέσχη Πιστωτών των Παρισίων ή στη Λέσχη του Λονδίνου για να επαναδιαπραγματευτεί το χρέος της. Αναπτύχθηκε με ρυθμό 3,7% το 2009, το 70% του πληθυσμού της αποτελεί πλέον μεσαία τάξη, το εκπαιδευτικό επίπεδο είναι υψηλό, ενώ βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των αραβικών χωρών «όπου ζει κάποιος πιο ευχάριστα», σύμφωνα με την ετήσια κατάταξη του "International Living".

«Είμαστε μια χώρα πολύ δυτικοποιημένη, μέσω της οποίας μπορεί κάποιος να έχει πρόσβαση σε πολλές αγορές», σημείωσε. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Ντομινίκ Στρος Καν: «[...] Η οικονομική πολιτική της Τυνησίας [...]αποτελεί ίσως το άριστο μοντέλο για πολλές ακόμη αναδυόμενες οικονομίες». Τι προβλέπεται, όμως, να γίνει στην Τυνησία;

Η ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡ

Στην περιοχή βόρεια της λίμνης της Τύνιδας ("Lac de Tunis"), σε έκταση 255 εκταρίων, πρόκειται να δημιουργηθεί κομμάτι-κομμάτι μια "θεματική" πόλη, αφιερωμένη στον αθλητισμό και τα σπορ.

Δεν είναι σχήμα λόγου: η "Tunis Sport City", ύψους επένδυσης 5 δισ. δολ, την οποία θα δημιουργήσει η "Bukhatir Group", περιλαμβάνει εννέα ακαδημίες διάφορων σπορ, ένα γήπεδο ποδοσφαίρου χωρητικότητας 20.000 φιλάθλων, διάφορα ανοιχτά γήπεδα και αίθουσες πολλαπλών χρήσεων, καθώς και εγκαταστάσεις για θαλάσσια σπορ και κέντρο θαλασσοθεραπείας, αλλά και κτήρια για διοικητικές, οικιστικές και εμπορικές χρήσεις. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι θα είναι πόλη τσιμέντου. Το 60% της επιφάνειάς της θα καλύπτεται από πράσινο και τεχνητά κανάλια νερού.

Προβλέπεται να δημιουργήσει 40.000 θέσεις εργασίας και να συμπεριλάβει 10.000 κατοικίες, για 50.000 κατοίκους. Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το 2008, ενώ η πρώτη φάση του έργου (αφορά τη δημιουργία 11 κτηρίων διαμερισμάτων, 50 βιλών και πολλών χαμηλών σπιτιών), προβλεπόταν -προ κρίσης- να ολοκληρωθεί φέτος.

Η περιοχή όπου δημιουργείται η πόλη δεν επιλέχθηκε τυχαία. Πρόκειται για μια ταχέως αναπτυσσόμενη ζώνη, στην οποία τα τελευταία χρόνια εγκαθιστούν τα βορειοαφρικανικά "στρατηγεία" τους ολοένα περισσότερες πολυεθνικές. Επιμέρους έργα, εντός της πόλης, θα πραγματοποιηθούν από ξένες εταιρίες και αθλητικούς συνδέσμους.

Η Πόλη των Ρόδων

Στις αρχές του 2008, η εταιρία "Al Maabar International Investments" ανακοίνωσε την πρόθεσή της να δημιουργήσει στην Τυνησία, σε έκταση 5.000 εκταρίων, ένα από τα μεγαλύτερα project της αφρικανικής ηπείρου, κόστους επένδυσης 10 δισ. δολ και χρονικού ορίζοντα πενταετίας για την ολοκλήρωσή του. Επρόκειτο για το "Bled El Ward" ή αλλιώς "πόλη των ρόδων", που το όνομά της ενέπνευσε η αρχαία τυνησιακή πόλη "Αριάνα", γνωστή για τα υπέροχα τριαντάφυλλά της.

Μπορεί η κρίση να έχει ρίξει τη σκιά της και σε αυτό το έργο, αλλά δεν το έχει ματαιώσει. Στόχος είναι η πόλη -αν τελικά γίνει- να αποτελέσει υπόδειγμα μιας αγαστής συνέργειας, όπως αυτή εκφράζεται στο τρίπτυχο "Ζω-Εργάζομαι-Παίζω".

Ετσι, θα περιλαμβάνει χώρους κατοικίας και γραφείων, τουριστικές υποδομές, αθλητικές εγκαταστάσεις και πρότυπο κέντρο υγείας, γήπεδα γκολφ και ειδικά κανάλια νερού, όπου θα δημιουργηθούν -ούτε λίγο ούτε πολύ- τεχνητές παραλίες μήκους 50 χιλιομέτρων.

Η πρώτη φάση του έργου θα αφορά τη δημιουργία της ζώνης "Diar El Fed", σε έκταση 300 εκταρίων, εκ των οποίων 190 εκτάρια θα είναι η χτισμένη επιφάνεια.

Με αεροπλάνα και βαπόρια

Στις 4 Δεκεμβρίου 2009, μια πτήση της "Tunisian Air", με 115 επιβάτες από το Μπιλμπάο της Ισπανίας, προσγειώθηκε στο ένατο αεροδρόμιο της Τυνησίας, το "Enfidha Zine El Abidine Ben Ali", στα 100 χλμ από την Τύνιδα και στα 60 από το Μοναστίρ. Ηταν η πρώτη (δοκιμαστική) πτήση προς τo νέο αεροδρόμιο, που στόχο έχει να "ελαφρύνει" την κίνηση στους αερολιμένες των δύο γειτονικών πόλεων. Το "Enfidha Airport", καρπός τουρκο-τυνησιακού συνεταιρισμού, που βρίσκεται την επίσημη έκφρασή του στην εταιρία TAV, προβλέπεται να εξυπηρετεί 5 εκατ. επιβάτες ετησίως.

Περίπου 3 δισ. εκτιμάται ότι θα στοιχίσει η ανάπτυξη του οιικονομικού λιμανιού της Τύνιδας, που ξεκίνησε το 2008 και σηματοδοτεί και την είσοδο της "Gulf Finance House" (GFH) στην αγορά της Τυνησίας. Το λιμάνι, που βρίσκεται στην περιοχή Raoued Νοrth, σε απόσταση μόλις 25 λεπτών από το αεροδρόμιο της Καρθάγης, θεωρείται σημαντικό για το εμπόριο της Τυνησίας, η οποία είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και το 2007 κατατατασσόταν πρώτη μεταξύ των χωρών της Βόρειας Αφρικής στην παγκόσμια επετηρίδα ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum (WEF).

Η πόλη του αιώνα και η πύλη της Μεσογείου

Αν το όνομα "πόλη του αιώνα" είναι φιλόδοξο, το ίδιο επρόκειτα να είναι και η επένδυση, που θα δημιουργούσε σε έκταση 850 εκταρίων, στα προάστια της Τύνιδας, το κοινοπρακτικό σχήμα μεταξύ της τυνησιακής κυβέρνησης και της "Sama Dubai", διεθνούς επενδυτικού βραχίονα της "Dubai Holding". Η ανέγερση της πόλης, προϋπολογισμού 14 δισ. δολ - ο θεμέλιος λίθος της οποίας μπήκε τον Αύγουστο του 2007 από τον Πρόεδρο της Τυνησίας και τον Σεΐχη του Ντουμπάι- αναβλήθηκε λόγω της κρίσης, αλλά δεν ματαιώθηκε οριστικά.

Στέγη στην πόλη, που έχει δεκαετές-δεκαπενταετές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, προβλεπόταν να βρουν 500.000 άτομα (εκ των οποίων οι 100.000 υπάλληλοι) και 2.500 εταιρίες. Δύο εντυπωσιακοί ουρανοξύστες, 100 ορόφων έκαστος, θα αποτελούσαν το επίκεντρο της "πόλης το αιώνα", όπου προβλεπόταν επίσης να δημιουργηθούν 14 ξενοδοχειακές μονάδες υψηλού επιπέδου, εγκαταστάσεις αναψυχής και άθλησης, αλλά και μια μαρίνα, ώστε να εξυπηρετείται το "βαρύ πυροβολικό" της οικονομίας της Τυνησίας, ο τουρισμός. Στο κατασκευαστικό στάδιο, η πόλη προβλεπόταν να δημιουργήσει 130.000 θέσεις εργασίας. Προς το παρόν, ωστόσο, βρίσκεται εν αναμονή...

Από επενδύσεις το 1/4 του ΑΕΠ

Το 2008, οι επενδύσεις αποτέλεσαν το 25,1% του τυνησιακού ΑΕΠ (έναντι 23,6% το 2007), ενώ το 61% των επενδυτικών εισροών κατευθύνθηκε στον ιδιωτικό τομέα (έναντι 58,7% το 2007), σύμφωνα με στοιχεία από το γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της ελληνικής πρεσβείας στην Τύνιδα.

«Η πολιτική της Τυνησίας για αύξηση της προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων έχει αλλάξει σημαντικά το οικονομικό τοπίο της Τυνησίας τα 20 τελευταία χρόνια και είχε ως αποτέλεσμα την εμφανή βελτίωση των συνθηκών ζωής των Τυνήσιων. Η στρατηγική ανάπτυξης του κλάδου "offshore" εταιρειών, ως μέσου αύξησης των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας της χώρας», υπογραμμίζεται στην έκθεση του γραφείου ΟΕΥ (τέλος 2009).

Τον Ιούνιο 2009, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτίμησε ότι οι δυνατότητες της Τυνησίας για αντιμετώπιση της διεθνούς οικονομικής κρίσης είναι ενθαρρυντικές, εφόσον διατηρηθούν οι θετικές επιδόσεις στους κλάδους ενέργειας και γεωργίας (το 2007, το ΑΕΠ της χώρας αναπτύχθηκε με ρυθμό 6,3%, χάρη και στην αύξηση των ξένων επενδύσεων, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης το 2008 μπορεί μεν να περιορίστηκε σε μέσα επίπεδα 5,1%, αλλά παρέμεινε υψηλός).

Πηγή : ANA

2