Αρχική | Προηγ. Τεύχη | Χ&Α - 211 | Η εμπορευσιμότητα της χρηματιστηριακής αγοράς

Η εμπορευσιμότητα της χρηματιστηριακής αγοράς

Μέγεθος γραμμάτων: Decrease font Enlarge font
Η εμπορευσιμότητα της χρηματιστηριακής αγοράς

Ο δείκτης εμπορευσιμότητας μίας μετοχής εκφράζει το ποσοστό επί του συνολικού αριθμού μετοχών μίας εταιρίας οι οποίες συναλλάχθηκαν στη χρηματιστηριακή αγορά κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, η οποία συνήθως είναι το ένα έτος. Για να υπολογιστεί, αθροίζουμε τις μετοχές που συναλλάχθηκαν (όγκος συναλλαγών) κατά τη διάρκεια του έτους και διαιρούμε αυτό το σύνολο με τον αριθμό των κυκλοφορούντων μετοχών. Το αποτέλεσμα (συνήθως εκφράζεται σε ποσοστό) είναι συγκεκριμένο, αντικειμενικό και εύκολα συγκρίσιμο με την εμπορευσιμότητα μίας άλλης μετοχής.

Σε επίπεδο συνόλου μιας χρηματιστηριακής αγοράς, η έννοια της “εμπορευσιμότητας” είναι κάπως πιο περίπλοκη. Και, κατά την άποψή μας, συνήθως δεν είναι αντικειμενική.

Όταν αναφερόμαστε στην εμπορευσιμότητα μιας χρηματιστηριακής αγοράς, στην Ελλάδα, συνηθίσαμε να αναφερόμαστε στην αξία των συναλλαγών -σε άλλες χώρες, όπως π.χ. στις ΗΠΑ, αναφέρονται στον αριθμό των μετοχών που συναλλάσσονται σε μία συνεδρίαση. Και ορθά πράττουμε έτσι στην Ελλάδα, επειδή οι εταιρίες είναι κατά πολύ λιγότερες, αλλά και επειδή η αύξηση του αριθμού των τραπεζικών μετοχών κάνει αδύνατη τη διαχρονική σύγκριση.

Έτσι λοιπόν, σε όρους “αξίας συναλλαγών”, τί εννοούμε με τον όρο “εμπορευσιμότητα” μιας χρηματιστηριακής αγοράς; Συνήθως, η απάντηση που παίρνουμε σε ένα τέτοιο ερώτημα έχει να κάνει με τον ημερήσιο τζίρο (συνολική αξία συναλλαγών) της αγοράς. Όμως, για να αντιληφθούμε τη σημασία του στοιχείου αυτού, θα πρέπει αν γνωρίζουμε το μέγεθος της κεφαλαιοποίησης της αγοράς, αλλά και την εξέλιξη της εμπορευσιμότητας και σε άλλες περιόδους.

Για παράδειγμα, την Τρίτη 3/12/2019, ο Γενικός Δείκτης υποχώρησε κατά 1,31%. Η συνολική αξία των συναλλαγών εκείνη τη μέρα έφτασε στα 75 εκατομμύρια ευρώ. Το μέγεθος αυτό είναι υψηλό ή χαμηλό; Πώς συγκρίνεται με μία αντίστοιχη πτώση πριν ένα χρόνο όταν ο Γενικός Δείκτης βρισκόταν στις 580 μονάδες και συνεπώς, η κεφαλαιοποίηση ήταν κατά πολύ μικρότερη. Ένα άλλο πιο “ισχυρό” παράδειγμα έχει να κάνει με τη σύγκριση ανάμεσα σε διαστήματα που απέχουν σημαντικά μεταξύ τους. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, ο μέσος όρος της αξίας των συναλλαγών κατά το έτος 1999 (στην περίοδο του “χρηματιστηριακού πυρετού”), έφθανε στα 600 εκατομμύρια την ημέρα. Όμως, τα συνολικά μεγέθη μεταξύ των δύο περιόδων είναι πολύ διαφορετικά. Πώς συγκρίνεται, με αντικειμενικούς όρους, η εμπορευσιμότητα της κάθε περιόδου;

Συνυφασμένος με τη εμπορευσιμότητα μίας μετοχής ή μίας αγοράς είναι ο όρος “ρίσκο ρευστότητας” (liquidity risk). Ο όρος αυτός δηλώνει τον κίνδυνο που ενέχει η χαμηλή εμπορευσιμότητα, με την έννοια ότι υπάρχουν υψηλές πιθανότητες ο κάτοχος ενός αριθμού μετοχών να μη μπορεί να τις πουλήσει τη στιγμή και στην τιμή που επιθυμεί ή αντίστροφα, κάποιος που επιθυμεί να αγοράσει έναν αριθμό μετοχών, να μη μπορεί να το πράξει στη στιγμή και στην τιμή που επιθυμεί. Αντίστοιχα, σε επίπεδο μιας χρηματιστηριακής αγοράς που έχει χαμηλή εμπορευσιμότητα, για έναν επενδυτή με μεγάλο χαρτοφυλάκιο, ο κίνδυνος ρευστότητας έγκειται στο να μη μπορεί να το ρευστοποιήσει όταν το επιθυμεί ή να καταλήξει να προκαλέσει μεγάλη πτώση στις τιμές με τις πωλήσεις του. Το αντίστροφο ισχύει στην περίπτωση που κάποιος θέλει να αγοράσει μία μεγάλη ποσότητα μετοχών, ή στην περίπτωση που σε μία αγορά εισέρχονται μαζικά κεφάλαια. Τότε παρατηρείται μία πολύ μεγάλη άνοδος των τιμών. Το φαινόμενο αυτό είναι έντονο στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται ως αγορά με “υψηλό κίνδυνο ρευστότητας”.

Μία λύση που προτείνουμε για τη μέτρηση της εμπορευσιμότητας σε μία χρηματιστηριακή αγορά είναι η σύγκριση του όγκου συναλλαγών με την κεφαλαιοποίησή της. Αυτό μπορεί να γίνεται είτε σε μηνιαία, είτε σε ετήσια βάση. Θα μπορούσε να γίνει ακόμη και σε ημερήσια βάση, όταν αφορά πολύ σύντομες μετρήσεις.

Πώς μπορεί να γίνει αυτή η μέτρηση, με απλό τρόπο -από τον κάθε επενδυτή με τη χρήση απλών υπολογιστικών εργαλείων-  ή καλύτερα, πώς την κάναμε εμείς, στα στοιχεία που παραθέτουμε στους παρακείμενους πίνακες.
Πίνακας 1: Η εμπορευσιμότητα της αγοράς κατά τα έτη 2008-2019 (μετρώμενη σε ετήσια βάση). Στον πίνακα αυτόν, υπολογίζουμε τη μέση κεφαλαιοποίηση της αγοράς (αριθμητικός μέσος όρος) και τον διαιρούμε με το σύνολο της αξίας συναλλαγών καθ’ όλο το έτος. Παρατηρούμε ότι, κατά το 2008, το σύνολο των συναλλαγών έφθασε στο 61,4% της μέσης κεφαλαιοποίησης της αγοράς. Το 2009 αυξήθηκε στο 61,8% κ.ο.κ.. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εμπορευσιμότητα έφθασε μόλις στο 26,4% κατά το 2018 και αυξάνεται σε 30,3% κατά το 2019 (με βάση τα υπάρχοντα μέχρι σήμερα στοιχεία, κάνουμε αναγωγή για το σύνολο του έτους).

Πίνακας 1: Εμπορευσιμότητα Χρηματιστηρίου Αθηνών (2008-2019 σε ετήσια βάση)
Ποσά σε (εκατ. €) Μ.Ο. συνολικής κεφαλαιποίησης Σύνολο αξίας συναλλαγών Μ.Ο. αξίας Συναλλαγών Δείκτης εμπορευσιμότητας
2008 127.422 78.231 315,4 61,4%
2009 81.722 50.544 203,8 61,8%
2010 65.405 35.111 139,3 53,7%
2011 44.476 20.739 82,6 46,6%
2012 27.355 12.900 51,8 47,2%
2013 51.656 21.219 86,3 41,1%
2014 69.224 30.599 123,4 44,2%
2015 43.650 19.119 85,7 43,8%
2016 41.097 14.797 59,4 36,0%
2017 50.155 14.622 58,3 29,2%
2018 52.131 13.755 55,2 26,4%
2019 54.287 16.441 65,9 30,3%

Πίνακας 2: Η εμπορευσιμότητα της αγοράς, κατά τα έτη 2009-2019 (μετρώμενη σε μηνιαία βάση). Στον πίνακα αυτόν, υπολογίζουμε με τον ίδιο τρόπο τη μέση κεφαλαιοποίηση της αγοράς και τον διαιρούμε με το σύνολο της αξίας των συναλλαγών κατά τη διάρκεια του μήνα. Στην περίπτωση των μηνιαίων παρατηρήσεων, ενδεχομένως να υπάρξει μία διαφοροποίηση μεταξύ των μηνών, αναλόγως του αριθμού των εργασίμων ημερών του κάθε μήνα. Βέβαια, υπάρχει τρόπος για να “εξουδετερωθεί” αυτό το πρόβλημα, όμως εκτιμούμε ότι δεν είναι ανάγκη να περιπλέξουμε τα πράγματα. Λόγω χώρου, στον πίνακα εμφανίζουμε τη μηναιαία εμπορευσιμότητα μόνο των ετών 2008, 2014 και 2019. Σε σύνδεσμο (εδώ), εμφανίζονται στοιχεία για όλα τα έτη - έχει ληφθεί υπ’ όψη η διαφοροποίηση στον αριθμό των εργασίμων ημερών κάθε μήνα..
Τέλος, υπάρχει και μία ένδειξη της εμπορευσιμότητας σε ημερήσια βάση, η οποία όμως δε δίνει τόσο αξιόλογα συμπεράσματα. Δηλαδή, θα μπορούσαμε να διαιρούμε, σε καθημερινή βάση, την αξία των ημερήσιων συναλλαγών δια της συνολικής κεφαλαιοποίησης και δημιουργήσουμε έτσι έναν “ημερήσιο δείκτη εμπορευσιμότητας”. Όμως, καθώς -σε ημερήσια βάση- η μεταβολή της κεφαλαιοποίησης δεν είναι τόσο μεγάλη, εκτιμούμε ότι το μέγεθος της αξίας των συναλλαγών, από μόνο του, είναι ικανό να μας δώσει μία ένδειξη του επιπέδου και της εξέλιξης της εμπορευσιμότητας. Σε κάθε περίπτωση, δημιουργήσαμε έναν δείκτη για δύο δοκιμαστικές περιόδους -για να έχετε μια εντύπωση δείτε τα διαγράμματα: α) Ιανουάριος - Ιούνιος 2008 (εδώ) και β) Ιανουάριος - Ιούνιος 2019 (εδώ).

Πίνακας 2: Εμπορευσιμότητα Χρηματιστηρίου Αθηνών (έτη: 2008-2014-2019 σε μηνιαία βάση)
Ποσά σε (εκατ. €) Μ.Ο. συνολικής κεφαλαιποίησης Σύνολο αξίας συναλλαγών Μ.Ο. αξίας Συναλλαγών Δείκτης εμπορευσιμότητας
Έτος 2008
Ιαν-2008 178.639 11.435 519,8 6,4%
Φεβ-2008 166.810 7.665 365,0 4,6%
Μαρ-2008 151.912 7.009 438,1 4,6%
Απρ-2008 147.615 6.917 345,9 4,7%
Μάι-2008 152.033 10.232 487,2 6,7%
Ιουν-2008 140.869 6.064 303,2 4,3%
Ιουλ-2008 125.861 5.681 247,0 4,5%
Αυγ-2008 124.211 3.631 181,5 2,9%
Σεπ-2008 115.993 6.155 279,8 5,3%
Οκτ-2008 86.522 6.598 299,9 7,6%
Νοε-2008 75.552 4.148 207,4 5,5%
Δεκ-2008 68.054 2.697 128,4 4,0%
Έτος 2010
Ιαν-2010 80.983 4.374 230,2 5,4%
Φεβ-2010 73.337 3.931 206,9 5,4%
Μαρ-2010 79.105 3.869 175,8 4,9%
Απρ-2010 73.966 4.701 235,0 6,4%
Μάι-2010 64.405 3.199 159,9 5,0%
Ιουν-2010 58.303 2.217 100,8 3,8%
Ιουλ-2010 60.613 2.286 103,9 3,8%
Αυγ-2010 62.832 1.719 78,1 2,7%
Σεπ-2010 59.965 2.336 106,2 3,9%
Οκτ-2010 60.642 2.593 129,6 4,3%
Νοε-2010 57.156 2.168 98,5 3,8%
Δεκ-2010 57.007 1.718 78,1 3,0%
Έτος 2014
Ιαν-2014 70.035 2.155 102,6 3,1%
Φεβ-2014 71.310 1.768 88,4 2,5%
Μαρ-2014 74.732 2.335 122,9 3,1%
Απρ-2014 72.284 3.229 161,5 4,5%
Μάι-2014 71.276 4.172 198,7 5,9%
Ιουν-2014 78.834 3.577 178,8 4,5%
Ιουλ-2014 74.152 2.329 101,3 3,1%
Αυγ-2014 70.088 1.991 99,5 2,8%
Σεπ-2014 71.266 2.195 99,8 3,1%
Οκτ-2014 62.047 1.365 62,1 2,2%
Νοε-2014 58.450 1.648 82,4 2,8%
Δεκ-2014 56.123 2.054 102,7 3,7%
Έτος 2019
Φεβ-2019 48.614 909 45,5 1,9%
Μαρ-2019 50.731 1.048 55,1 2,1%
Απρ-2019 52.972 1.099 61,0 2,1%
Μάι-2019 52.264 2.426 110,3 4,6%
Ιουν-2019 57.106 1.623 85,4 2,8%
Ιουλ-2019 58.936 1.703 74,1 2,9%
Αυγ-2019 56.762 1.369 65,2 2,4%
Σεπ-2019 57.281 1.285 61,2 2,2%
Οκτ-2019 56.570 1.355 61,6 2,4%
Νοε-2019 58.385 1.475 70,3 2,5%

Σε τακτική βάση πλέον, θα κάνουμε αναφορά στους παραπάνω τρόπους υπολογισμού της εμπορευσιμότητας και θα αξιολογούμε τα συμπεράσματα που προκύπτουν.

(Σημείωση: Στα στατιστικά δελτία του Χρηματιστηρίου της Αθήνας, ο όρος εμπορευσιμότητας αναφέρεται ως “δείκτης κυκλοφοριακής ταχύτητας” και υπολογίζεται σε μηνιαία βάση με έναν στατιστικό τύπο (δείτε εδώ - σελίδα 14). Το πρόβλημα με τον δείκτη αυτόν είναι ότι, η κατασκευή του δεν είναι εύκολη για τον μη εξειδικευμένο επενδυτή. Αυτός άλλωστε είναι -κατά την άποψή μας- και ο λόγος που ο δείκτης αυτός δεν έγινε ιδιαίτερα γνωστός και ούτε χρησιμοποιείται στο σχολιασμό ή τις αναλύσεις της αγοράς).

Επιστροφή στα περιεχόμενα
Δείτε τους συνδέσμους για παλαιότερα τεύχη (εδώ
Δείτε την ύλη των παλαιότερων τευχών (εδώ)


Εγγραφή RSS για αυτά τα σχόλια Σχόλια (0)

συνολικά: | προβολή:

Σχολιάστε το άρθρο comment

Παρακαλώ εισάγετε τον κωδικό που βλέπετε στην εικόνα:

Eshop
  • email Αποστολή άρθρου
  • print Εμφάνιση εκτύπωσης
  • Plain text Προβολή ώς Plain Text